Een heikele dans: het dilemma van de VS en Israël in reactie op de Iraanse aanval

Geschreven door – Elijah J. Magnier:

Vertaald door – Francis J.

Israël is erin geslaagd om de internationale aandacht te verleggen van zijn controversiële acties in Gaza en de Westelijke Jordaanoever naar een mogelijk conflict met Iran, een scenario waar Teheran al sinds 7 oktober bang voor is. Toen Muhammad al-Deif, de militaire leider van Hamas, de “As van Verzet” opriep om volledig deel te nemen aan het conflict tegen Israël, bleven alle leden voorzichtig, met de bedoeling om de mondiale focus op de Palestijnse zaak gericht te houden. Die krijgt wijdverspreide internationale steun, terwijl Iran en Hezbollah sinds lang negatief worden afgeschilderd.

Toen Iran vergeldingsmaatregelen nam voor de vernietiging van zijn consulaat in Damascus, zorgden de Verenigde Staten voor de vorming van een regionale internationale coalitie (Amerikaanse luchtmacht en grondbases, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Jordanië en NAVO-schepen) om de gevolgen binnen de perken te houden. Dit zorgde ervoor dat het bereik van de ballistische raketten werd gelimiteerd, zodat er maar enkele door de verdediging, inclusief de verschillende Israëlische niveaus van onderscheppingsraketten, heen konden dringen. Deze strategische interventie gaf Israël significante morele steun en versterkte haar vertrouwen in sterke verdedigingsmechanismen, mocht ze besluiten Iran rechtstreeks te confronteren. Ondanks de internationale veroordeling van Israëls misdaden in Gaza en te midden van Amerikaanse en Westerse inspanningen om een grootschalige oorlog op meerdere fronten in het Midden-Oosten te voorkomen, kreeg het land toch deze steun.

Terwijl Israëlische leiders nadenken over hoe te reageren op de acties van Iran zonder een cyclus van vergeldingsaanvallen op gang te brengen die kunnen escaleren tot een breder conflict, heeft Iran duidelijk gemaakt dat het snel en met meer kracht zou reageren met het inzetten van zijn geavanceerde raketten en drones op nieuwe Israëlische aanvallen. 

Toonaangevende Iraanse bronnen hebben verklaard dat “elke Israëlische reactie evenredig zou zijn: een militaire aanval zou beantwoord worden met een aanval op een soortgelijk doel in Israël, en een aanval op een nucleair doel zou hetzelfde effect hebben. Iran heeft ook laten weten dat het over geavanceerde wapens beschikt die niet zouden worden gebruikt in de eerste berekende reactie. De op handen zijnde vergelding zal volgens de bronnen niet alleen wederkerig zijn, maar ook aanzienlijk destructiever, ontworpen om in intensiteit te escaleren als reactie op Israëlische acties. Teheran heeft alle internationale oproepen tot deëscalatie verworpen, met het argument dat dergelijke inspanningen in plaats daarvan op Israël moeten worden gericht. (Premier Benjamin) Netanyahu zou volgens deze bronnen niet overgaan tot militaire actie zonder de impliciete steun van de Verenigde Staten, die volgens hen de Israëlische agressiviteit ondersteunt.”

Het Iraanse leger bereidt zich voor om de derde generatie van zijn geavanceerde wapenarsenaal binnen een strak tijdsbestek in te zetten, en heeft tal van scenario’s en een doelgericht reactieplan ontwikkeld op basis van de aard en locatie van een Israëlische aanval.

Ondertussen is er een voelbare bezorgdheid onder het Iraanse volk, waarvan sommigen zich het laatste grote conflict met Irak herinneren, dat eindigde in augustus 1988. Desondanks heeft de Islamitische Republiek geen uitgebreide preventieve maatregelen genomen zoals het sluiten van het luchtruim, het stopzetten van de dagelijkse activiteiten op scholen, universiteiten en overheidskantoren en het handhaaft een staat van militaire paraatheid in het hele land zonder het burgerleven te verstoren.

Iran heeft vertrouwen in zijn vermogen om potentiële aanvallen te weerstaan vanwege zijn uitgestrekte geografie, die 1.650.000 vierkante kilometer beslaat. Dit uitgestrekte gebied stelt het in staat om aanzienlijke verliezen te incasseren, in schril contrast met de geografische “vloek” en voetafdruk van Israël, die 22.000 vierkante kilometer bedraagt – vergelijkbaar met een van de kleinste provincies van Iran, Ilam.

Gezien het gebrek aan succes in Gaza twijfelen Israëlische functionarissen aan het behalen van strategische resultaten tegen Iran, dat voorbereid is op een frontale confrontatie. Voormalig Israëlisch legercommandant en huidig minister in het oorlogskabinet, Gadi Eisenkot, erkende: “Israëls geavanceerde militaire en technologische capaciteiten zijn wereldwijd ongeëvenaard. Ondanks deze voorsprong zijn we er na zes maanden oorlog niet in geslaagd om een van onze meest kwetsbare en zwakke vijanden te verslaan. De ernstigste schade is dat de resultaten van de oorlog niet nu, maar pas over een paar jaar voelbaar zullen zijn’, wat duidt op een vertraging in het realiseren van de volledige impact.

De Verenigde Staten hebben Israël aanzienlijke en buitengewone militaire hulp gegeven, ongekend sinds de Tweede Wereldoorlog. Israël blijft echter huiverig voor een grootschalige confrontatie zonder expliciete Amerikaanse steun, gezien het potentieel voor oncontroleerbare escalatie. Daarom pleit premier Benjamin Netanyahu voor een ‘verstandige reactie’ die geen regionale oorlog ontketent met Irans bondgenoten in Libanon, Syrië, Irak en Jemen, die organische banden hebben met de Islamitische Republiek en van oudsher Israëls militaire superioriteit hebben uitgedaagd.

Iran heeft gebroken met de gevestigde inzetregels die ten grondslag lagen aan Israëls ‘strijd tussen oorlogen door’-doctrine, die in het verleden korte gevechten, geheime en veiligheidsaanvallen, operaties op volle zee en acties tegen inlichtingencentra in Irak en Syrië omvatte. De verschuiving naar open oorlogsvoering en confrontatie werd versneld door de agressieve aanval van Israël op het Iraanse consulaat in Syrië, waarmee het Verdrag van Wenen uit 1961 werd geschonden. Als gevolg hiervan is Amerika zich er terdege van bewust dat premier Netanyahu het land wel eens in het conflict zou kunnen meeslepen, in de veilige overtuiging dat de VS Israël niet in de steek zal laten.

Amerikaanse functionarissen, waaronder de woordvoerder van het State Department Matthew Miller, hebben hun gehechtheid en onwrikbare steun voor de veiligheid van Israël herhaald, “zelfs wanneer Israël acties onderneemt die de VS afkeuren.” Deze situaties tonen aan hoezeer Israël afhankelijk is van een constante “waakhond” die het land beschermt, zelfs tegen zijn misstappen.

De Iraanse president Ebrahim Raisi heeft benadrukt dat “westerse steun voor Israël de regionale spanningen aanwakkert”. Hij verklaarde dat Iran “binnen enkele minuten massale, alomvattende en onmiddellijke vergeldingsmaatregelen zal nemen tegen elke militaire actie tegen Iran”. Deze reactie roept de vraag op of Israël, geconfronteerd met het vooruitzicht van intensievere en wijdverspreide raketaanvallen en het openen van extra fronten, dringend op zoek is naar een exit-strategie om de situatie te de-escaleren en de impact op andere potentiële slagvelden te verzachten.

Het Witte Huis en zijn woordvoerder voor nationale veiligheid, admiraal John Kirby, wezen de impact van de Iraanse aanval openlijk van de hand door de effectieve onderschepping van ‘99% van de raketten en drones’ te omschrijven als een overtrokken bewering en de Iraanse actie als louter ‘grootspraak’ die geen reactie rechtvaardigde. Dit perspectief bood premier Netanyahu een retorische ‘ladder’ om uit zijn precaire positie te ontsnappen te midden van toenemende binnenlandse druk en oproepen tot deëscalatie vanuit de internationale gemeenschap.

Binnenlands wordt Netanyahu geconfronteerd met conflicterende druk van zijn regering en de coalitie die hem aan de macht houdt. Minister van Defensie Benny Gantz en politieke rivalen binnen de Likud-partij dringen aan op een agressievere houding tegenover Iran, waardoor Netanyahu’s politieke dilemma nog groter wordt. Gantz is erin geslaagd om meer dan tien leden van Netanyahu’s Likud-partij aan zijn kant te krijgen, waardoor Netanyahu’s invloed effectief wordt verzwakt. Ook minister van Defensie Yoav Gallant, die, ondanks zijn weinig charismatische uitstraling, ambities koestert om de Likud te leiden en Netanyahu te vervangen, pleit voor een aanval op Iran. Yair Lapid, de oppositieleider, gaf een grimmige waarschuwing uit: “Netanyahu zal Israël naar de ondergang leiden totdat zijn regering in mekaar klapt.

Tegen deze achtergrond van binnenlandse en internationale druk navigeert Netanyahu door een complex patroon, op zoek naar de optimale beslissing om aan de macht te blijven en de valkuilen te vermijden die sinds 7 oktober zijn opgestapeld. 

Op het internationale front zijn de VS het weliswaar met Israël eens dat Iran een aanzienlijke bedreiging vormt voor hun belangen en hegemonie in het Midden-Oosten, maar de aanpak verschilt. De voorkeursstrategie van de VS is om de Iraanse uitdaging ‘delicaat’ aan te pakken door middel van sancties, inlichtingenoperaties en mogelijk het aanwakkeren van binnenlandse onrust in plaats van een directe militaire confrontatie aan te gaan. Deze aanpak weerspiegelt een bredere strategie om de mogelijke reacties van Iran zorgvuldig in te schatten, terwijl de internationale gemeenschap wacht op de volgende stap van Teheran na een misschien onafwendbare Israëlische reactie. De situatie heeft dus een punt bereikt waarop beide partijen op gelijke voet staan, waarbij de bal nu in het Israëlische kamp ligt.