Vrijdag verkiezingen in Iran: Is er enige verandering te verwachten?

Geschreven door – Elijah J. Magnier:
Vertaald door – Francis J.

Iran bereidt zich voor op zijn veertiende presidentsverkiezingen, noodzakelijk geworden door de tragische dood van president Ebrahim Raisi, die omkwam bij een helikoptercrash op weg naar Tabriz als gevolg van slecht weer en een botsing met een bergwand. De competitie om de negende president van Iran te kiezen is hevig, met aanvankelijk zes kandidaten te midden van aanzienlijke regionale, internationale en economische uitdagingen. Dit scenario is niet ongekend; de Islamitische Republiek heeft al eerder te maken gehad met abrupte veranderingen in het leiderschap, zoals het ontslag van premier Abul Hassan Banisadr na acht maanden in functie en de moord op president Muhammad Ali Rajai vier weken na zijn ambtstermijn.

De huidige race blijft intens, vooral tussen de hervormingsgezinde en traditionalistische kandidaten. Als de sterkste hervormingsgezinde kandidaten zich niet terugtrekken in de verwachte tweede ronde, kan de hervormingsgezinde kandidaat winnen, waardoor een traditionalistische kandidaat onaangevochten blijft.

De kandidaten voor het presidentschap zijn Mohammad Baqir Qalibaf, Amir Hossein Qazizadeh Hashemi (die heeft aangekondigd zich terug te trekken), Saeed Jalili, Mostafa Pourmohammadi, Ali Rezaei Zakani en de hervormingsgezinde kandidaat Masoud Pezeshkian. Uit recente peilingen blijkt dat drie kandidaten – Pezeshkian, Jalili en Qalibaf – de meeste steun krijgen van de kiezers. Deze dynamiek kan ertoe leiden dat andere kandidaten zich terugtrekken, wat de weg vrijmaakt voor een krachtmeting tussen twee kandidaten in de tweede ronde, ervan uitgaande dat Jalili noch Qalibaf zich terugtrekken.

Mohammad Baqir Qalibaf is een bekende figuur in de Iraanse politiek en is momenteel voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Hij bekleedde eerder functies als commandant van de luchtmacht in de Revolutionaire Garde en commandant van de veiligheidstroepen.

Saeed Jalili is een conservatief die heeft gediend als vertegenwoordiger van de Wali al-Fakih, de hoeder van de rechtspraak, Sayyed Ali Khamenei, in de Hoge Nationale Veiligheidsraad. Hij is een veteraan uit de oorlog tussen Iran en Irak en was een sleutelfiguur in de Iraanse nucleaire onderhandelingen. Bij de laatste presidentsverkiezingen trok Jalili zich terug ten gunste van president Ebrahim Raisi, wat diens overwinning in de hand werkte.

Masoud Pezeshkian, een chirurg en voormalig minister van Volksgezondheid onder de hervormingsgezinde president Mohammad Khatami, is de meest waarschijnlijke winnaar van de meerderheid in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen als Qalibaf noch Jalili zich terugtrekken. De onverwachte terugtrekking van deze twee machtige traditionele kandidaten zou een versnippering van de stemmen voorkomen en de kansen van één van hen om het presidentschap te bereiken bepalen.