Amerikaanse en Israëlische plannen voor Libanon na Hezbollah: Politieke engineering of wanhoop?

Geschreven door – Elijah J. Magnier
Bewerkt door – Francis J.

Amerikaanse en Israëlische functionarissen bereiden zich naar verluidt voor op een post-Hezbollah fase in Libanon, anticiperend op een scenario waarin Hezbollah is uitgesloten van politieke macht en gebaseerd op haar nederlaag op het slagveld dat nog moet worden uitgevochten. Deze planning weerspiegelt het vertrouwen in een beslissende uitkomst van het lopende conflict. Het kan echter ook wijzen op een poging om zich voor te bereiden op de mogelijkheid dat de militaire doelstellingen ter plaatse niet volledig worden verwezenlijkt. De voorgestelde strategie voor een verandering van regime weerspiegelt een verschuiving van het Libanese bestuur, waarbij de invloed van Hezbollah mogelijk wordt vervangen door een pro-westers, autoritair systeem dat het land effectief zou veranderen in een cliëntstaat van de VS of een instabiel land dat wordt geteisterd door een burgeroorlog.

Politieke herschikking: De invloed van Hezbollah ondermijnen

Inspanningen om Hezbollah politiek te marginaliseren suggereren dat de VS en Israël mogelijke militaire tekortkomingen van Israël willen compenseren. Ze zien het conflict als een unieke kans om de rol van Hezbollah in de Libanese staatsinstellingen permanent te verzwakken. Met name de VS hebben een strategie gevolgd om het politieke landschap van het land opnieuw vorm te geven door facties die zich verzetten tegen Hezbollah, zoals rechtse christelijke groeperingen en zelfbenoemde onafhankelijke hervormers, te steunen.

Om dit te bereiken dringt Washington aan op vervroegde parlementsverkiezingen en het doorbreken van de presidentiële impasse door legerleider Michel Aoun als president te installeren. Hoewel het succes van dit plan onzeker blijft en afhangt van de uitkomst op het slagveld, hopen Amerikaanse functionarissen dat het de machtsbalans zal verschuiven weg van Hezbollah. De strategie zou inhouden dat Hezbollah als politieke partij wordt verboden en dat de invloed van Hezbollah in belangrijke staatssectoren zoals het ambtenarenapparaat en de veiligheidsdiensten wordt weggenomen, waardoor de sjiitische bevolking van Libanon, die ongeveer een derde van het land uitmaakt, effectief wordt ontkracht.

Dit scenario dreigt de fundamenten van Libanon’s democratische kader aan te tasten en het pluralistische politieke systeem te vervangen door een regime dat de belangen van de VS en Israël dient. De installatie van een president die gesteund wordt door buitenlandse militaire bezettingstroepen, de ontbinding van een gekozen parlement en de intrekking van wetten die normalisatie met Israël verbieden, zouden in feite het einde betekenen van de soevereiniteit van Libanon. Dergelijke ambities lijken echter voorbarig, aangezien Hezbollah nog steeds diep geworteld is in het politieke en sociale weefsel van Libanon en het conflict nog lang niet is opgelost. Bovendien maakt de economische crisis in Libanon een dergelijke overgang onwaarschijnlijk, omdat politici moeite zullen hebben om de steun te winnen van een bevolking die haar huizen al is kwijtgeraakt door Israëlische militaire acties. Hierdoor zouden meer dan een miljoen ontheemde sjiieten de straat op gaan, niet in verzet tegen Hezbollah, maar in verzet tegen een nieuw pro-Amerikaans regime, dat historische herinneringen oproept aan herhaalde onderdrukking.

De Verenigde Staten willen resoluties 1559 en 1701 van de VN-Veiligheidsraad uitvoeren om Hezbollah te dwingen zich terug te trekken uit Zuid-Libanon en te ontwapenen. Resolutie 1559 (aangenomen in 2004) roept op tot ontwapening van alle milities in Libanon, waaronder impliciet ook Hezbollah, en tot herstel van de Libanese soevereiniteit over het gehele Libanese grondgebied. Evenzo is resolutie 1701 (aangenomen in 2006 na de oorlog tussen Israël en Hezbollah) bedoeld om de grenzen van Libanon te versterken, het staken van de vijandelijkheden op te leggen en ervoor te zorgen dat alleen de Libanese strijdkrachten (LAF) en UNIFIL-vredeshandhavers het gebied ten zuiden van de Litani-rivier controleren, zodat Hezbollah daar niet kan opereren.

Een kritiek punt in het plan van de VS is echter dat het deze resoluties wil afdwingen zonder wederkerige garanties voor de naleving door Israël van zijn verplichtingen onder dezelfde resoluties. Van Israël wordt bijvoorbeeld verwacht dat het zich volledig terugtrekt uit Libanees grondgebied (met name de Shebaa Farms) en een einde maakt aan de schendingen van het Libanese luchtruim, kwesties die al lange tijd twistpunten zijn. Het gebrek aan garanties voor de Israëlische naleving van deze delen van de VN-resoluties wekt bezorgdheid over een onevenwichtige handhaving. Critici stellen dat het ontwapenen van Hezbollah zonder de Israëlische schendingen aan te pakken Libanon kwetsbaar zou maken voor toekomstige Israëlische acties, waardoor de veiligheid en soevereiniteit van Libanon zouden worden ondermijnd, met name in het licht van de rol van Hezbollah als afschrikmiddel tegen Israëlische agressie.

In deze context zien veel Libanezen, met name in de sjiitische gemeenschap, Hezbollah niet alleen als een militie maar ook als een beschermende macht tegen Israëlische dreigingen, waardoor ontwapening zonder bredere veiligheidsgaranties zeer omstreden is.

Israëls moord op Wafic Safa: Een strategische escalatie
De poging van Israël om Wafic Safa, een hoge verbindingsofficier van Hezbollah, te vermoorden, onderstreept de bredere strategie om het politieke netwerk van Hezbollah te destabiliseren en past in het bovenstaande plan. Safa is van cruciaal belang voor de coördinatie van de betrekkingen van Hezbollah met Libanese overheidsinstellingen, waaronder de binnenlandse veiligheidsdiensten en de rechterlijke macht. Uit de aanslag op zijn leven, waarbij 22 burgers omkwamen en 102 gewond raakten, blijkt dat men bereid is niet-militaire figuren van Hezbollah als doelwit te kiezen, waardoor de spanningen in een toch al onstabiele omgeving verder oplopen.

De timing van de aanval is veelzeggend. Meer dan 1,1 miljoen sjiitische burgers zijn al ontheemd geraakt door Israëlische militaire operaties, waardoor een humanitaire crisis is ontstaan die de politieke instabiliteit in Libanon nog verergert. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft het Libanese volk opgeroepen om in opstand te komen tegen Hezbollah, terwijl de Amerikaanse ambassadeur in Beiroet heeft opgeroepen om Hezbollah uit de politieke arena te weren. De moord op Safa zou de interne coördinatie van Hezbollah hebben ondermijnd en verzwakt, in overeenstemming met de bredere inspanningen om de beweging politiek uit te schakelen.

Als de moordaanslag was geslaagd, zou dat een zware klap zijn geweest voor de politieke infrastructuur van Hezbollah. Safa’s nauwe banden binnen de Libanese instellingen, met name op het gebied van de coördinatie van veiligheidsaangelegenheden, staan centraal in de strategie van Hezbollah. Zijn dood zou de interne netwerken van de groep hebben verstoord en het vermogen om invloed uit te oefenen op de staatsstructuren hebben vertraagd. De infrastructuur van Hezbollah zou hierdoor echter niet zijn vernietigd, aangezien de sociale en politieke banden van Hezbollah diep geworteld blijven in de Libanese samenleving.

Diplomatieke en geopolitieke implicaties
De moord vond plaats in een dichtbevolkt deel van Beiroet, wat onderstreept dat Israël bereid is grote risico’s te nemen om de leiders van Hezbollah aan te vallen. Deze daad kan echter leiden tot een diplomatieke terugslag, vooral als het aantal burgerslachtoffers blijft stijgen. Dergelijke tactieken kunnen leiden tot wijdverspreide maatschappelijke verontwaardiging, waardoor de fragiele politieke situatie in Libanon verder gecompliceerd wordt en internationale veroordeling uitlokt.

Het besluit van Israël om een niet-militaire figuur als Safa als doelwit te kiezen, duidt op een verbreding van de operationele reikwijdte van Israël, dat naast de militaire leiding ook de politieke leiding van Hezbollah wil ontmantelen. Deze strategiewijziging lijkt deel uit te maken van een langetermijninspanning om de invloed van Hezbollah in Libanon te verminderen en mogelijk interne onrust of zelfs een burgeroorlog uit te lokken. Dit scenario zou de druk van Hezbollah op de Israëlische grenzen kunnen verzwakken.

De moordaanslag op Safa, in combinatie met de voortdurende inspanningen van externe actoren zoals de VS en Israël om Hezbollah politiek te marginaliseren, verhoogt het risico op escalatie van interne conflicten in Libanon. De politieke tegenstanders van Hezbollah kunnen, aangemoedigd door de steun van buitenaf, een kans zien om de dominantie van de groep aan te vechten, wat kan leiden tot binnenlandse instabiliteit. De toenemende druk op Hezbollah, zowel van externe krachten als van interne rivalen, doet vrezen voor een hernieuwd burgerconflict, vooral nu de economische ineenstorting van Libanon de verdeeldheid in het land blijft vergroten. 
De acties van Israël, in combinatie met de Amerikaanse push voor politieke verandering, weerspiegelen een bredere poging om de toekomst van Libanon opnieuw vorm te geven op een manier die westerse belangen dient, mogelijk ten koste van de eenheid en stabiliteit van het land. Nu Hezbollah van binnenuit en van buitenaf met steeds grotere uitdagingen wordt geconfronteerd, balanceert het fragiele politieke klimaat in Libanon op de rand van verdere destabilisatie.

Conclusie
De moord op Wafic Safa is een berekende escalatie door Israël, in lijn met de bredere Amerikaans-Israëlische inspanningen om Hezbollah zowel militair als politiek te verzwakken. Safa’s rol als sleutelfiguur in de politieke coördinatie van Hezbollah maakte van hem een doelwit bij uitstek, en zijn eliminatie zou een sterk symbolisch signaal zijn geweest voor Hezbollah en haar aanhangers. De moord zou echter ook de interne spanningen kunnen aanwakkeren en verdere onrust in Libanon kunnen veroorzaken.



Naarmate externe actoren druk blijven uitoefenen op Hezbollah, neemt het risico op een burgerconflict toe, met mogelijke gevolgen voor de hele regio. De mogelijkheid van escalerend geweld en interne verdeeldheid onderstreept de kwetsbaarheid van het politieke landschap van Libanon en de uitdagingen waarmee elke poging om de toekomst van het land opnieuw vorm te geven op een manier die Hezbollah uitsluit, wordt geconfronteerd. Uiteindelijk zijn de Amerikaanse en Israëlische pogingen om de politieke orde in Libanon opnieuw vorm te geven een echo van de gebeurtenissen in 1982, toen de Israëlische invasie en de daaropvolgende burgeroorlog bedoeld waren om de Libanese facties te verzwakken en het machtsevenwicht te verschuiven. Deze pogingen slaagden er echter niet in om hun langetermijndoelen te bereiken, en de huidige strategie van Israël kan soortgelijke beperkingen ondervinden bij het veranderen van de machtsdynamiek binnen Libanon, gezien de diepgewortelde invloed van Hezbollah.