Iran, het aflopen van het JCPOA in 2025 en de race tegen de klok van de VS

Vertaald door – Francis J.

Het Midden-Oosten staat aan de vooravond van een nucleaire transformatie. Over minder dan zes maanden zouden cruciale beperkingen op het nucleaire programma van Iran moeten verdwijnen, wat het regionale machtsevenwicht fundamenteel zou veranderen. De klok tikt naar een ingrijpende herschikking en de laatste en meest ingrijpende bepalingen van het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) – het nucleaire akkoord met Iran uit 2015 – lopen af. De Verenigde Staten zijn zich terdege bewust van de naderende ‘sunset clauses’ en haasten zich om de voorwaarden te heronderhandelen of op zijn minst het internationale toezicht te verlengen. Teheran daarentegen blijft geduldig, berekend en steeds meer ervan overtuigd dat de tijd in zijn voordeel werkt. Achter deze berekende kalmte schuilt echter een belangrijke drijfveer: opheffing van de Amerikaanse sancties zou Teheran eindelijk toegang geven tot wereldwijde investeringen, die sinds de oprichting van de Islamitische Republiek door economische beperkingen onder leiding van de VS zijn belemmerd. Maar dat kan alleen als beide partijen een nieuwe overeenkomst accepteren en bovenal de voorwaarden daarvan volledig naleven.

De vervalbepalingen: wat gebeurt er in oktober 2025?

In oktober 2025 lopen de belangrijkste beperkingen op het nucleaire programma van Iran, opgelegd krachtens Resolutie 2231 van de VN-Veiligheidsraad en het JCPOA, af. Iran zal dan niet langer gebonden zijn aan beperkingen op het verrijken van uranium, waardoor het in principe wapenkwaliteit materiaal kan produceren. Het zal vrij zijn om zonder beperkingen geavanceerde generaties centrifuges in te zetten en de limiet op zijn voorraad verrijkt uranium zal worden opgeheven. Bovendien krijgt Teheran weer de mogelijkheid om zwaarwaterreactoren te ontwikkelen waarmee plutonium kan worden geproduceerd, een tweede weg naar kernwapens. Tegelijkertijd vervalt het VN-verbod op de ontwikkeling van Iraanse ballistische raketten, waardoor nog een beperking komt te vervallen.