Druk zonder macht: waarom de VS Iran niet langer voorwaarden kan opleggen

Geschreven door – Elijah J. Magnier –

Vertaald door – Francis J.

Terwijl Amerikaanse en Iraanse onderhandelaars de nucleaire besprekingen in Oman afronden, ligt er een opvallende paradox ten grondslag aan het strategische landschap in de regio: Washington blijft zich opstellen als handhaver van rode lijnen die het niet langer kan handhaven. Hoewel de VS volhoudt dat het Iran nooit zal toestaan kernwapens te ontwikkelen of Ansar Allah de scheepvaartroutes in de Rode Zee te verstoren, vertelt de realiteit een ander verhaal. Washington bepaalt niet de uitkomst, maar worstelt om de uitkomst die door anderen is opgelegd, te beheersen.

Al meer dan twintig jaar verklaart de VS dat het Iran “nooit zal toestaan” kernwapens te verwerven. Toch heeft Iran herhaaldelijk verklaard dat bewapening geen deel uitmaakt van zijn strategische doctrine. Het blijft een ondertekenaar van het Non-proliferatieverdrag (NPV) en Amerikaanse inlichtingendiensten hebben nooit sluitend bewijs gevonden voor een wapenprogramma. De vermeende dreiging is grotendeels gebruikt als een handig politiek instrument, zowel binnen de VS als in de betrekkingen met Israël.

Na de besprekingen in Oman is het niet Iran dat geïsoleerd lijkt, maar Washington. De aanvankelijke “maximale druk”-campagne van de regering-Trump is mislukt en heeft juist de strategische en economische banden van Iran met China, Rusland en regionale actoren versterkt. Nu, in zijn tweede ambtstermijn, wordt president Trump geconfronteerd met een heel andere geopolitieke kaart: het programma van Iran is gevorderd, maar zijn terughoudendheid heeft standgehouden – tot nu toe.

De Rode Zee vertelt een soortgelijk verhaal over Amerikaanse overmoed. Sinds oktober 2023 heeft de Jemenitische Ansar Allah selectief Israëlische schepen aangevallen uit protest tegen de oorlog in Gaza, waardoor in feite een anti-Israëlische blokkade is ingesteld. Ondanks beloften van zowel de regering-Biden als de regering-Trump om de vrijheid van scheepvaart te handhaven, zijn de Amerikaanse inspanningen om de afschrikking te herstellen vastgelopen. Na weken van luchtaanvallen, neergeschoten MQ-9-drones, verloren vliegtuigen en meer dan 2 miljard dollar aan uitgaven, werd de VS gedwongen tot een eenzijdig terugtrekkingsakkoord, waardoor de campagne van Ansar Allah in de Rode Zee grotendeels intact bleef.