Het recht op terugkeer: Een fragiel of permanent bestand tussen Israël en Hamas

Geschreven door – Elijah J. Magnier

Vertaald door – Francis J.

De goedkeuring door het Israëlische kabinet van een wapenstilstandsovereenkomst met Hamas, die zondagochtend inging, markeert een cruciale ontwikkeling in het meest verwoestende conflict in Gaza sinds oktober 2023. Het staakt-het-vuren, goedgekeurd door een regering van 24 ministers, was beladen met politieke spanningen en heeft geleid tot het aftreden van Itamar Ben-Gvir, de extreemrechtse minister wiens bezwaren de diepe verdeeldheid binnen het Israëlische leiderschap onderstreepten. Deze overeenkomst lijkt op het voorstel van de Amerikaanse president Joe Biden en Israëlische onderhandelaars van mei 2024, dat Hamas had geaccepteerd maar dat premier Benjamin Netanyahu onder druk van Ben-Gvir afwees. Netanyahu’s uiteindelijke akkoord met een soortgelijke regeling benadrukt de beperkingen van de militaire strategie van zijn regering en weerspiegelt de verschuivende politieke en humanitaire realiteit. Het onderstreept ook het falen van Israël om zijn verklaarde doelen te bereiken, aangezien Hamas nog steeds ongeslagen is in de Gazastrook.

Het nieuwe staakt-het-vuren is gestructureerd als een meerfasenovereenkomst om een langetermijnoplossingskader op te zetten. Terwijl de eerste fase is vastgelegd, blijven de tweede en derde fase ongedefinieerd, zonder specifieke tijdschema’s en afhankelijk van politieke wil en bemiddeling van buitenaf. De invloed van de komende president van de VS, Donald Trump, doemt sterk op tegenover Netanyahu’s interpretatie van “Israëls recht om zichzelf te verdedigen” en selectieve aanvallen op doelwitten te herinitiëren, wat de uitvoering van de volgende fasen in gevaar kan brengen.

Het staakt-het-vuren weerspiegelt de blijvende invloed van de Amerikaanse diplomatie in het Midden-Oosten. Hoewel het aanvankelijk in mei 2024 werd verworpen, legde het eerdere voorstel van president Joe Biden de basis voor deze overeenkomst. De focus van zijn regering op onmiddellijke humanitaire hulp en het vooruitzicht op stabiliteit op de lange termijn vormde de structuur van het staakt-het-vuren. Het aankomende presidentschap van Trump legde de staakt-het-vuren deal echter op aan Israël, waardoor Netanyahu geen andere keuze had dan deze te accepteren en de oorlog te beëindigen. De manier waarop Trump de tweede en derde fase van de overeenkomst doorloopt, zal cruciaal zijn om te bepalen of deze leiden tot duurzame vrede of een terugkeer naar geweld.

Netanyahu zal veel kritiek van zijn volk te verwerken krijgen omdat hij de deal die hij Joe Biden voorstelde afwees, om deze vervolgens in januari 2025 na maanden van geweld te accepteren. Zijn aanvankelijke weigering heeft geleid tot de dood van veel Israëlische gevangenen en heeft geen strategische winst opgeleverd in Gaza.

Het Palestijnse recht op terugkeer: Een strategische overwinning