Iraks wetsvoorstel inzake Hashd al-Shaabi: soevereiniteit op de proef gesteld onder druk van VS en VK

Geschreven door Elijah J. Magnier – Vertaald door Francis J.

Irak bevindt zich opnieuw in het middelpunt van een strategische machtsstrijd. Een wetsontwerp om de Popular Mobilisation Forces (PMF, of Hashd al-Shaabi) te institutionaliseren heeft opnieuw een heftige discussie doen oplaaien in Bagdad en alarm geslagen in Washington en Londen, waar functionarissen waarschuwen dat de goedkeuring ervan een rode lijn zou overschrijden. Zowel de Verenigde Staten als het Verenigd Koninkrijk hebben al sancties gedreigd, niet alleen tegen Irak als staat, maar ook tegen invloedrijke Iraakse politici.

De kern van de bezwaren van Washington is een bredere geopolitieke zorg: de Verenigde Staten kunnen niet accepteren dat de invloed van Iran wordt versterkt door een rijke en militair capabele bondgenoot in het hart van de Arabische wereld. Een wettelijk verankerde PMF zou niet alleen een machtige sjiitische kracht vormen die zich verzet tegen de belangen van Israël, maar ook een bolwerk tegen de vrijheid van manoeuvre van de VS en Israël in de regio. Een dergelijke ontwikkeling zou het voor Washington en Tel Aviv met name moeilijker maken om geheime of gezamenlijke sabotageoperaties tegen Teheran uit te voeren, hetzij door de toegang tot de Iraakse grenzen te beperken, hetzij door een aan Iran gelieerde veiligheidsstructuur te versterken die vijandig staat tegenover de normalisatieagenda van Israël.

Voor premier Mohammed Shia al-Sudani staat er veel op het spel. Enerzijds beschouwen de sjiitische blokken in het Coördinatiekader – de ruggengraat van zijn regeringscoalitie – de PMF als cruciaal voor de soevereiniteit en veiligheid van Irak. Anderzijds vreest zijn regering dat een directe confrontatie met Washington de kwetsbare economie van Irak zou kunnen verwoesten en de beperkte stabiliteit die sinds de nederlaag van ISIS is bereikt, zou kunnen ontwrichten. Deze spanning legt het dilemma van Bagdad bloot: hoe kan het binnenlandse politieke imperatieven verzoenen met de harde beperkingen die door externe machten worden opgelegd?

Het Iraakse parlement telt 329 zetels en voor de goedkeuring van een wet zijn ten minste 166 stemmen – een gewone meerderheid – vereist. Hier ligt de politieke crux. De sjiitische blokken van het Coördinatiekader, die samen bijna 170 zetels controleren, zouden het wetsvoorstel in theorie kunnen doorvoeren. De eenheid binnen het blok is echter niet gegarandeerd, terwijl de soennitische en Koerdische partijen fel gekant blijven tegen het voorstel. Soennitische parlementsleden beweren dat de PMF betrokken is geweest bij misstanden in provincies met een soennitische meerderheid en vrezen dat volledige wettelijke verankering van de PMF de sektarische onbalans zal versterken. Koerdische partijen zien het wetsvoorstel daarentegen als een centraliserende manoeuvre van Bagdad die het federalisme ondermijnt en de Koerdische autonomie uitholt. Zonder sectaire legitimiteit dreigt de wetgeving de politieke verdeeldheid in Irak te verdiepen, maar puur numeriek gezien zou het sjiitische blok nog steeds een parlementaire overwinning kunnen behalen als het de samenhang weet te bewaren.

Verkiezingen als pressiemiddel