Rusland-Oekraïne: Test Washington een staakt-het-vuren in Gaza-stijl, of bereidt het zich voor op escalatie?

Geschreven door Elijah J. Magnier – Vetaald door Francis J.

Het bezoek van de Amerikaanse speciale gezant Steve Witkoff aan Moskou is geen diplomatieke routine. Het is het duidelijkste teken tot nu toe dat Washington een parallel kanaal met het Kremlin test na een impasse, mislukte initiatieven en uitputting op het slagveld. Het lijkt misschien een discrete reis van een vastgoedmagnaat die dicht bij president Donald Trump staat, maar het politieke gewicht ervan is veel groter. Witkoff is geen diplomaat. Dat is precies waarom hij daar is. Zijn missie is niet om over vrede te onderhandelen, maar om te ontdekken of vrede überhaupt mogelijk is en of er een zakelijke overeenkomst kan worden gesloten, vergelijkbaar met die in Gaza.

Voor het eerst sinds het mislukken van de onderhandelingen in Istanbul in april 2022 onderzoeken beide partijen of een staakt-het-vuren kan worden gebaseerd op militaire feiten in plaats van diplomatieke slogans. In elke oorlog volgt de diplomatie de realiteit op het slagveld, en niet andersom. Rusland heeft nu het initiatief in handen. Oekraïne is in de verdediging. En Washington weet als geen ander dat de kaart – en niet toespraken of sancties – de volgende stap zal dicteren. De echte vraag is vandaag niet wat Rusland wil. De vraag is of de Verenigde Staten bereid zijn Oekraïne onder druk te zetten om een akkoord te sluiten, of dat ze er de voorkeur aan geven de oorlog voor onbepaalde tijd te beheren zonder Kiev te laten instorten. De aanwezigheid van Witkoff in Moskou zal onthullen naar welke keuze Washington neigt.

Rusland heeft op meerdere fronten terrein gewonnen en gelooft dat de tijd in zijn voordeel werkt. Oekraïne voert ondertussen een oorlog zonder strategische reserves. Het leger krimpt, is uitgeput en steeds meer afhankelijk van gemobiliseerde burgers en territoriale verdedigingseenheden. De economie is ernstig aangetast. Het voortbestaan van het land is volledig afhankelijk van westerse financiering, wapens, munitie, satellietinformatie en training. Kiev heeft het vermogen verloren om onafhankelijk te onderhandelen; elke overeenkomst die tot stand komt, zal worden bepaald – en uiteindelijk gedicteerd – door Washington. De Amerikaanse president wil de oorlog beëindigen voordat deze verhardt tot een bevroren conflict dat Europa destabiliseert. President Trump heeft behoefte aan een vroege diplomatieke prestatie om toe te voegen aan zijn trofeeën na het bereiken van het staakt-het-vuren in Gaza. En hoewel Trump en Biden sterk van mening verschillen, begrijpen beiden dat een ongecontroleerde ineenstorting van Oekraïne een geopolitieke en politieke ramp zou zijn. Ondertussen is de gevestigde diplomatieke machinerie – het ministerie van Buitenlandse Zaken, de NAVO, de EU, de OVSE – vastgelopen en levert zij geen noemenswaardige resultaten op. Het feit dat een particuliere zakenman wordt ingezet om de deur te openen, bevestigt dat Washington van mening is dat de officiële structuur vastzit. Diplomatie is uitbesteed aan improvisatie.